CONAS A BHEITH I DO SHLATIASCAIRE AGUS I DO CHOMHSHAOLAÍ MAITH

Sa cheacht seo pléitear na cineálacha éagsúla slatiascaireachta atá ann, caomhnú éisc, caomhnú gnáthóige, agus déantar iarracht na páistí a spreagadh le bheith ina slatiascairí.

 


Ba chóir go gcuirfí ar chumas an pháiste:

  • Eolas a fháil ar na speicis éagsúla éisc, atá in uiscí na hÉireann agus ar an trí chineál slatiascaireacht a dhéantar orthu
  • Eolas a fháíl ar an obair a bhíonn ar siúl chun speicis éagsúla éisc a chaomhnú agus a chosaint in
  • Éirinn, agus ar an gcaoi go scaoiltear leis an iasc go minic, tar éis breith air, le cabhrú le caomhnú an stoc éisc
  • Eolas a fháil ar shlatiascaireacht mar chaitheamh aimsire


Iascach in Éirinn

 

     Is caitheamh aimsire agus is slí bheatha é an t-iascach in Éirinn. Bíonn iascaireacht tráchtála i gceist nuair a dhíolann iascairí éisc ar bhrabús. Bíonn an-tóir chomh maith ar an slatiascaireacht mar chaitheamh aimsire agus mar spórt.
Déantar trí chineál slatiascaireachta in Éirinn: Géimiascaireacht Slaite, Garbhslatiascaireacht agus Slatiascaireacht Farraige

Géimiascaireacht slaite: Tugtar géimiascaireacht slaite ar an iascaireacht a dhéantar le slat agus dorú ar speicis fíoruisce mar an bradán, an breac rua agus an breac geal. Is minic a thugtar “iasc bradáin” ar na héisc seo agus tá siad le fáil in uiscí na hÉireann leis na mílte bliain. Caithfear ceadúnas a fháil le haghaidh iascach bradán agus breac. Faightear na ceadúnais seo sna siopaí tácla áitiúla nó ó na Boird Iascaigh. Bíonn ceadúnas breise ag teastáil freisin in uiscí áirithe, chun iascach a dhéanamh ar an mbradán agus ar an mbreac. Bíonn na ceadúnais seo ar fáil sa cheantar áitiúil de ghnáth.

Garbhslatiascaireacht: Tugtar garbhslatiascaireacht ar an iascaireacht a dhéantar ar na speicis eile a mhaireann i bhfíoruisce (aibhneacha, lochanna agus canálacha). Ina measc siúd tá an bran, an róiste, an cúramán, an ruán, an phéirse, an carbán, an déas agus an eascann. Bain úsáid as an gcairt chun iad a shainaithint. Is é an liús an t-iasc fíoruisce is mó in Éirinn agus bíonn sé le fáil ar fud na hÉireann. Bíonn trealamh faoi leith agus go leor baoití éagsúla ag teastáil i gcomhair na garbhslatiascaireachta. Déantar iascach ar an liús de ghnáth le slat spinéireachta ach déantar an fhlaidireacht air freisin.

Slatiascaireacht Farraige: Tugtar slatiascaireacht farraige ar an iascaireacht a dhéantar san fharraige ó bhád nó ón gcladach. Is ar an slatiascaireacht cladaigh is mó a bhíonn tóir. Déantar é timpeall an chósta ar fad. Is féidir é a roinnt ina thrí chuid: slatiascaireacht ón trá, ó na carraigeacha agus ón gcé. Tá taitneamh faoi leith ag baint le gach ceann acu. Is ón trá a bheirtear ar an doingean, ar an leadhbóg, ar an roc, ar an leathóg, ar an daba, ar an bhfíogach agus ar an gcoidlín. Is ó na carraigeacha a bheirtear ar an lannach, ar an mballach, ar an gconcar, ar an leadhbóg, ar an ronnach agus ar an dannán langa. Bíonn slatiascairí an ché sa tóir ar an milléad, ar an bhfíogach, ar an roc, ar an gconcar, ar an leadhbóg agus ar an ronnach. Bíonn an-tóir ar an domhainiascaireacht i mbáid i rith an tsamhraidh. Tógtar báid go speisialta chuige sin. Déantar iascach ar an siorc gorm, ar an eascann choncair, ar an trosc, ar an langa agus ar an ngearrthóir. Ní gá ceadúnas a fháil le haghaidh domhainiascaireachta. Más ag iascach i mbád atá tú, deimhnigh ó thaobh na sábháilteachta de go bhfuil ceadúnas ag úinéir an bháid.

     Bíonn go leor slatiascairí ag iarraidh breith ar an iasc is troime. Coinníonn Coiste Speicis Éisc na hÉireann cuntas ar na héisc a ghabhtar agus bronntar duaiseanna gach bliain le haghaidh na héisc a bhíonn thar méid áirithe meácháin.

     Is tionscail an-tábhachtach é an turasóireacht in Éirinn. Eagraíonn Bord Fáilte saoire slatiascaireachta in Éirinn agus déanann sé teangmháil leis na Boird Iascaigh chun comórtais agus féiltí a eagrú ar fud na tíre. Glacann Eachtrannaigh agus Éireannaigh araon páirt sna hócáidí seo.


Sabháilteacht

     Ba chóir an tábhacht a bhaineann leis an sabháilteacht i leith na hiascaireachta a chur ina luí ar na páistí. Caithfidh siad tuiscint nár chóir dóibh iad féin ná duine ar bith eile a chur i mbaol riamh, ar mhaithe le breith ar iasc. Níor chóir dóibh dul ag iascach ina n-aonar agus ba chóir a rá le duine éigin cá háit go díreach a bhfuil siad ag dul agus cathain a bheidh siad ag filleadh. Ba chóir seaicéad tarrthála a chaitheamh i gcónaí, má bhíonn siad ag iascach i mbád.


Conas tús a chur leis an nGéimiascaireachta Slaite
Tá stór mor eolais á bhailiú faoin slatiascaireacht leis na blianta beaga anuas agus táthar ag cur leis i gcónaí. Caithfidh éinne, atá ag iarraidh a bheith ina shlatiascaire maith, staidéar a dhéanamh ar an eolas seo.

     Níl rialacha dochta daingne ag baint leis an slatiascaireacht. Ní fhéadfá scil na hiascaireachta a fhoghlaim mar a d’fhoghlaimeofá mata nó fisic mar shampla. D’fhéadfá comparáid a dhéanamh idir an slatiascaire agus an ealaíontóir nó an ceoltóir – sa tslí is gur spórt ealaíonta é an slatiascaireacht. Caithfidh tú na scileanna slatiascaireachta tradisiúnta a fhoghlaim ar dtús. Caithfear na scileanna seo a leanas a chleachtadh le bheith i do shlatiascaire maith:
Breathnóireacht: Caithfidh tú a bheith ar an airdeall i gcónaí is tú ar bhruach na habhann nó ar bhruach an locha. Caithfidh tú súil a choinneáil ar theocht an uisce, ar na larbhaí nó ar na cuileoga atá thart, ar an aimsir agus mar sin de.
Saineolas Uisce:
Caithfidh tú an abhainn a iniúchadh sa tslí is go mbeifeá ábalta buille faoi thuairim maith a thabhairt ar na háiteanna a bhfuil na héisc le fáil ann.
Roghú na Cuile: Caithfidh tú eolas a chur ar na feithidí coitianta ar aibhneacha nó ar lochanna sa tslí is go mbeifeá ábalta na cinn bhréige a roghnú i gceart mar bhaoití. Tá méid, cruth agus ton na cuile an-tábhachtach, maraon leis an luas agus an doimhneacht ag a ndéantar iascach orthu.
Caitheamh na Cuile:
Caithfidh tú a bheith ábalta an chuil a chaitheamh amach in áit inar féidir leis an iasc í a fheiceáil go soiléir. Coimeád san uisce í ar bhealach a mheallfadh an t-iasc seachas é a scanrú.
Is féidir spinéireacht le baoití bréige agus le péisteanna freisin agus tú ag iascach breac nó bradán. Tá go leor leabhar agus fístéipeanna ar fáil chun an cheard a fhoghlaim. Leabhar maith, ina bhfuil a lán eolais faoi iascach in Éirinn, is ea “Fly Fishing in Ireland” le Peter O’Reilly. Ba mhór an chabhair é an leabhar seo d’fhoghlaimeoir agus tá sé ar fáil i go leor siopaí leabhar agus i siopaí tácla.
Bíonn neart cleachtaidh ag teastáil ón bhfoghlaimeoir. Moltar tamall a chaitheamh ag faire ar shlatiascaire maith i mbun oibre. Iarr air cúpla nod a thabhairt duit.
B’fhéidir go mbeadh spéis agat cúrsa slatiascaireachta nó cúrsa flaidireachta a dhéanamh. Bheadh eolas ar a leithéid de chúrsa ag an Association of Professional Game Angling Instructors in Ireland (A.P.G.A.I.Irl)
Déan teangmháil leis an bPríomh-Bhord Iascaigh chun tuilleadh eolais a fháil fúthu.

 

Tús a chur leis an nGarbhslatiascaireacht

     Tá an stoc garbhéisc is fearr sa tír le fáil sna canálacha, sa tSionainn agus san Eirne agus sna lochanna orthu. Faightear iad freisin in áiteanna iascaigh eile ar fud na tíre.

     Is dócha gur fearr tosú leis an ngarbhslatiascaireacht chun scil na hiascaireachta a fhoghlaim. Is iomaí slatiascaire a bhéarfaidh ar a chéad iasc fíoruisce le péist talún agus duán. Moltar ballraíocht a thógáil amach i gclub garbhiascaireachta i do cheantar. Cuireann cuid mhaith de na clubanna ranganna ar siúl agus tugann siad comhairle mhaith duit ar an gcineál treallaimh a bheadh ag teastáil. Bíonn eolas le fáil iontu ar na dlíthe a bhaineann leis an ngarbhslatiascaireacht agus cuireann siad comhairle ort ar na háiteanna is fearr le hiascaireacht a dhéanamh.

     Úsáideann an slatiascaire slat, roithleán le bolbóir nó luaidhe air, dorú éadrom agus duán beag a bhfuil baoite air. D’fhéadfá péisteanna, arán, cruimheanna nó arbhar milis a úsáid mar bhaoite.

     Bíonn slat, dorú agus roithleán níos troime ag teastáil más ag iascach liús atá tú. D’fhéadfá bolbóirí níos mó agus luaidheanna níos troime a úsáid.

     Déan teangmháil leis na Boird Iascaigh nó leis an siopa tácla áitiúil mura féidir leat club a aimsiú. Cuirfidh siad comhairle ort ar an gcineál treallaimh agus na baoití éagsúla gur chóir duit a fháil. Má tá spéis agat ann bheadh liosta clubanna ag na heagraíochtaí seo a leanas: “Coarse Fishing Federation of Ireland” agus an “Irish Federation of Pike Angling Clubs.” Déan teangmháil leis an bPríomh-Bhord Iascaigh chun tuilleadh eolais a fháil fúthu siúd.


Tús a chur le Slatiascaireacht Farraige

     Tosaíodh ar an Slatiascaireacht Farraige in Éirinn ag tús an fichiú aois. Ach níor bunaíodh i gceart é go dtí lár na caogaidí. Tá an t-ádh linn in Éirinn go bhfuil cuid mhór speicis éagsúla, ó na leathóga beaga agus an ballach go dtí na sciataí ollmhóra agus an tuinnín, le fáil sna farraigí orainn.

Déantar trí chineál slatiascaireachta farraige in Éirinn:

Slatiascaireacht ón gcladach: ó thránna, ó charraigeacha agus ó chéanna.
Slatiascaireacht ó bháid beaga: iascaireacht i mbáid a bhíonn idir 4 agus 6 mhéadar ar fad, a dhéantar gar don chladach.
Domhainslatiascaireacht: ó bháid ceadúnaithe, cairtfhostaithe a iompraíonn suas le daréag duine.

    
Is féidir tabhairt faoin slatiascaireacht farraige nó an slatiascaireacht chladaigh gan puinn dua. Is féidir an slatiascaireacht chladaigh, ach go háirithe, a chleachtadh áit ar bith timpeall an chósta. Is leis seo a thosnaíonn slatiascairí farraige ar a gceird de ghnáth sula dtugann siad faoin slatiascaireacht ó bháid.

     Tá sé beagainín níos deacra slatiascaireacht i mbáid bheaga agus domhainslatiascaireacht a eagrú. Tá i bhfad níos mó costais i gceist leis agus bheadh sé deacair tabhairt faoi i d’aonar. Moltar duit clárú mar bhall de chlub slatiascaireachta mar sin, chun go mbeadh deis agat dul amach ag iascach i mbád. Is deis é freisin bualadh le baill a bhfuil a lán taithí acu ar an slatiascaireacht farraige. Is féidir comhairle ar threallamh agus ar bhaoití a fháil ón siopa tácla áitiúil chomh maith. Gheobhaidh tú rogha maith slaite, roithleáin, dorú agus baoite ann.

Má theastaíonn eolas uait ar na clubanna, déan teangmháil leis na heagraíochtaí seo a leanas:

The Irish Federation of Sea Anglers
European Federation of Sea Anglers (Ireland)

Is féidir tuilleadh eolais a fháil faoi na clubanna, nó faoi aon ghné den slatiascaireacht, ón bPríomh-Bhord Iascaigh (01 – 8842600), nó ag an Raon Slatiascaireachta ar www.cfb.ie.

 

Caomhnú agus Cosaint Láithreacha Iascaigh

     Caithfimid féachaint chuige go gcosnófar srutháin, aibhneacha agus lochanna na hÉireann ar thruailliú agus go gcaomhnófar an stoc éisc iontu.

     Bíonn an-spéis ag slatiascairí i gcaomhnú na timpeallachta. Is iad siúd de ghnáth an chéad dream daoine a thugann athrú ar bith i gcaighdeán an uisce faoi deara. Is ionann iasc a bheith sna haibhneacha agus sna lochanna agus a rá go bhfuil an t-uisce iontu glan.

     Comhoibríonn an Príomh-Bhord Iascaigh agus na Boird Iascaigh Réigiúnacha leis na daoine a bhíonn ag brath ar na haibhneacha agus na lochanna. Riaraíonn agus forbraíonn siad láithreacha iascaigh na hÉireann. Déanann foirne na mBord Réigiúnach Iascaigh patról ar na haibhneacha, ar na lochanna agus ar an gcósta chun cosc a chur le hídíú éisc áirithe. Mar shampla, cuireann siad srian ar an méid bradán agus breac gur féidir breith orthu. Cuireann siad cuótaí i bhfeidhm freisin chun stoc an liúis a chosaint.

     Glacann roinnt gníomhaireachtaí rialtais páirt i gcaomhnú éisc agus caomhnú gnáthóige. Ina measc siúd tá An Ghníomhaireacht um Chaomhnú Comhshaoil, Foras na Mara, Bord Iascaigh Mhara, Na hÚdaráis Áitiúla, An tSeirbhís Chabhlaigh, An tAerchór agus An Garda Síochána.

     Riaraíonn an Príomh-Bhord Iascaigh agus na Boird Iascaigh Réigiúnacha an fheirmeoireacht bradán agus eascann in Éirinn. Tá na láithreacha iascaigh moileasc chladaigh faoina gcúram freisin.

     Féachann na Boird Iascaigh chuige go mbíonn an t-uisce sna haibhneacha agus sna lochanna glan go leor do na héisc. Déanann siad iarracht deireadh a chur leis an truailliú iontu. Amantí bíonn orthu an dlí a chur ar dhaoine a bhíonn ciontach sa truailliú agus iad a thabhairt os comhair na cúirte.

     Déanann na Boird Iascaigh go leor taighde ar éisc agus ar láithreacha iascaigh. Cabhraíonn an taighde leo athruithe i ngnáthóga an éisc a thabhairt faoi deara agus na straitéise is fearr chun caomhnú éisc a chur i bhfeidhm.

     Tá na slatiascairí uilig ar aon intinn faoin tábhacht a bhaineann le caomhnú an stoic éisc, chun go mbeadh go leor éisc ar fáil amach anseo. Is é an bealach is fearr chun an stoc éisc a chosaint ná an t-uisce a choinneál glan agus gan cur isteach ar an éiceachóras thart ar na haibhneacha agus na lochanna. Caithfimid féachaint chuige go gcosnófar agus go gcaomhnófar an stoc éisc agus na cineálacha éagsúla éisc in uiscí na hÉireann.

     Tá ról an-tábhachtach ag an slatiascaire i gcosaint agus i gcaomhnú an stoc éisc. Gabhann níos mó ná marú leis an slatiascaireacht. Is mó go mór an taitneamh a bhaineann le breith ar an iasc seachas é a mharú. Scaoileann go leor slatiascairí an t-iasc saor arís, tar éis dóibh breith air, ionas gur féidir leis a shaolré a chríochnú.



AG DEIREADH AN CHEACHTA, BA CHÓIR GO MBEADH AN T-EOLAS SEO AG NA PÁISTÍ:


  • Go ndéantar trí chineál slatiascaireachta in Éirinn: géimiascaireacht slaite, garbhslatiascaireacht agus slatiascaireacht farraige.
  • Go scaoiltear saor roinnt éisc arís tar éis breith orthu.
  • Go riaraíonn na Boird Iascaigh an stoc éisc
  • Gur féidir cabhair a fháil ó eagraíochtaí éagsúla, má theastaíonn uathu dul ag iascach.

Imeacht