CUSPÓIR: chun abhainn a thastáil i gcomhair truailliú


     Eagraigh turas allamuigh chun abhainn a thastáil i gcomhair truailliú, ag baint úsáide as an gCairt Speicis ar lch 19. Chabhródh turas mar seo le páistí foghlaim faoi idirspleáchas na n-orgánach san abhainn, faoi thábhacht na bhfeithidí i saol an bhradáin agus faoin tionchar a bhíonn ag an truailliú ar fheithidí éagsúla. Foghlaimeoidh siad faoi speicis nua d’fheithidí, idir fheithidí fásta agus larbhaí.
Ba chóir go gcaithfeadh na páistí éadaí oiriúnacha don turas.
    
Moltar cúpla turas a dhéanamh chun go mbeadh deis ag na páistí an t-uisce a iniúchadh ag leibhéil éagsúla.
     Sula dtéitear amach ar cuairt go dtí an abhainn ba chóir go mbeadh na hainmhithe ar an gCairt Speicis ar eolas ag na páistí. Ba chóir freisin go mbeadh a fhios acu chomh maith conas bileog chláraithe a líonadh.


Beidh gá agat le:


Samplóir uisce, cairteacha speicis, bileoga cláraithe, cláir fháiscín, bata méadair nó ribín tomhais, pinn luaidhe, mias nó báisín chun na samplaí a iompar


Chun samplóir uisce a dhéanamh úsáid crochadán cóta agus píosa muislín nó seanphéire riteoga.


Déan cruth leathchiorclach den chrochadán. Lúb an crúca chun ciorcal a dhéanamh. Fuáil an muislín nó na riteoga ar an gcrochadán.
Nuair a shroichfidh sibh an abhainn marcáil an chuid atá le hiniúchadh le bratacha etc.
Tomhais cúig mhéadar suas an abhainn ón mbrat agus tarraing an samplóir go réidh thar grinneall na habhann.
B’fhéidir go mbeadh sé níos éasca ort an cúig méadar a thomhais ina choiscéimeanna seachas an ribín tomhais nó an bata méadair a úsáid.

Coinníonn an múinteoir an samplóir faoin uisce agus croitheann sé an gairbhéal ar an ngrinneall chun na dúile bheaga atá ann a ghabháil sa líon. Cuir sa mhias nó sa bháisín ansin iad agus lig dóibh socrú síos. Bain úsáid as an gCairt Speicis chun na dúile a aithint. Scríobh síos na speicis atá ann sna bileoga cláraithe. Cabhróidh an chairt leat ansin chun caighdeán an uisce san abhainn a mheas. Cuir na speicis ar ais san abhainn go cúramach chomh luath agus is féidir. Tóg samplaí den uisce i gcodanna eile den abhainn. Tastáil an t-uisce arís ag tréimhsí éagsúla den bhliain agus nuair a bhíonn an t-uisce ag leibhéil éagsúla. Cláraigh aon speiceas neamhghnách a bhíonn sa líon agus déan iarracht iad a aithint níos déanaí.


An raibh a fhios agat?

     Is féidir leibhéal truaillithe na h-abhann a mheas trí iniúchadh a dhéanamh ar na dúile bheaga a mhaireann ar ghrinneall na habhann. Tá cuid acu nach bhfaightear riamh in uisce truaillithe. Ina measc siúd tá an chuil chloch, larbha na cuile bealtaine, an ribe róibéis, agus larbha na cuile cadáin. Nuair a bhíonn roinnt truaillithe déanta ar an abhainn faightear míolta uisce ann. Itheann an míol uisce an dríodar ag grinneall na habhann. Nuair a bhíonn an truailliú go dona in abhainn faightear péisteanna fioruisce agus cruimheanna eireaballacha iontu.
     Ba chóir go scrúdódh na páistí codanna difriúla den abhainn, i.e. codanna den abhainn a mbíonn an t-uisce ag gluaiseacht go mear / go mall iontu, codanna ciúine ina bhfuil láib iontu nó codanna atá faoi scáth.

Nigh an samplóir uisce i gcomhair an chéad turas eile.